Ειδήσεις | sportlike.gr Παρίσι, η πόλη του φωτός και της φωτιάς
Γιατί οι Γάλλοι είναι πρωτομάστορες στις διαδηλώσεις; – «Η ψήφος δεν είναι το μόνο μέσο λαϊκής έκφρασης»
Η διαμαρτυρία είναι βαθιά ριζωμένη στη γαλλική κουλτούρα. Ακόμη από τον Μεσαίωνα και τις αρχές της νεότερης εποχής, οι Ευρωπαίοι συμμετείχαν σε λαϊκές τελετές που ονομάζονταν «charivari», όπου οι τοπικές κοινότητες εξευτέλιζαν δημοσίως άτομα που κατηγορούνταν για ηθικά αδικήματα, τραγουδώντας χλευαστικά τραγούδια και χτυπώντας κατσαρόλες και τηγάνια έξω από τα σπίτια τους.
Διαβάστε επίσης: Δεν θα γίνουμε Γαλλία ποτέ
Καθώς εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι βγαίνουν και πάλι στους δρόμους σε όλη τη Γαλλία το Dazed Magazine εξετάζει γιατί οι διαδηλώσεις αποτελούν τόσο αναπόσπαστο μέρος της γαλλικής ζωής – και γιατί στην πραγματικότητα έχουν αποτέλεσμα.
Κατά του Μακρόν
Το 2023, οι Γάλλοι βγήκαν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν ενάντια στον Πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος επέβαλε μια αντιδημοφιλή αλλαγή πολιτικής που αυξάνει την ηλικία συνταξιοδότησης από τα 62 στα 64.
Η κίνηση αυτή ήταν αντιδημοκρατική, καθώς η Πρωθυπουργός Ελισάβετ Μπορν επικαλέστηκε το άρθρο 49:3 του γαλλικού συντάγματος – μια εξουσία που επιτρέπει στην κυβέρνηση να αποφύγει την ψηφοφορία στη Βουλή.
Μετά την απόφαση, χιλιάδες άνθρωποι ξεχύθηκαν στους δρόμους του Παρισιού και άλλων γαλλικών πόλεων για να διαμαρτυρηθούν, τραγουδώντας τον εθνικό ύμνο, κουνώντας φωτοβολίδες και κρατώντας συνδικαλιστικές σημαίες.
Διαβάστε επίσης: Pizza Fan: Μετέωρο το μέλλον των εργαζομένων
Καμένα αυτοκίνητα στην πλατεία Ρεπουμπλίκ κατά τη διάρκεια διαδήλωσης ενάντια στο υψηλό κόστος ζωής στο Παρίσι, στη Γαλλία, στις 17 Οκτωβρίου 2026
Χιλιάδες στους δρόμους
«Οι Γάλλοι ξέρουν από διαμαρτυρίες. Και τον Οκτώβριο του 2023, ο πληθωρισμός στη Γαλλία ανερχόταν στο 5,5% – ουσιαστικά το μισό από αυτό που ήταν στο Ηνωμένο Βασίλειο» σχολιάζει η Serena Smith στο Dazed Magazine και συνεχίζει:
«Ήταν επίσης χαμηλότερο από το ποσοστό σε άλλες χώρες της Ευρώπης (10% στη Γερμανία και 8,9% στην Ιταλία). Ωστόσο, χιλιάδες άνθρωποι – μεταξύ των οποίων και η νικήτρια του Βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας Άνι Ερνό – βγήκαν στους δρόμους του Παρισιού για να διαμαρτυρηθούν ενάντια στο εκτοξευόμενο κόστος διαβίωσης».
Ταραχές σε ολόκληρη τη χώρα
Και τώρα, το έκαναν ξανά: καθ’ όλη τη διάρκεια του Οκτωβρίου του 2026, εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους σε όλη τη Γαλλία, καθώς οι διαδηλώσεις με πρωτοστάτες τους φοιτητές για την υποχρηματοδότηση των σχολείων και την έλλειψη εκπαιδευτικών εξελίχθηκαν σε ένα ευρύτερο κίνημα ενάντια στην αύξηση του κόστους διαβίωσης.
Διαβάστε επίσης: Μέχρι 40 ευρώ απόδειξη βγαίνει κέρασμα
Το περασμένο Σαββατοκύριακο, στις 17 Οκτωβρίου, συνδικάτα και μέλη των «κίτρινων γιλέκων» συμμετείχαν στις διαδηλώσεις, κατά τη διάρκεια των οποίων σημειώθηκαν έντονες συγκρούσεις με την αστυνομία και ταραχές σε ολόκληρη τη χώρα.
Για άλλη μια φορά, η Γαλλία έδειξε στον κόσμο ότι, όταν πρόκειται για την έκφραση πολιτικής δυσαρέσκειας, η έξοδος στους δρόμους είναι αυτόματη σαν εθνικά αντανακλαστικά.
«Μπορούμε να εξηγήσουμε αυτή την “παράδοση” εξετάζοντας την ιστορία της Γαλλίας: τη Γαλλική Επανάσταση, την Κομμούνα του Παρισιού του 1871», λέει ο Αλέξις Πουγιάρ, ένας Γάλλος νεαρός ακτιβιστής, στο Dazed
Η σύγκριση με την Αγγλία
«Εν τω μεταξύ, εδώ στη μικρή και θλιβερή χώρα μας» συνεχίζει η Serena Smith στο Dazed Magazine αναφερόμενη στην Αγγλία, «ο πληθωρισμός ανήλθε στο 10,1% τον Οκτώβριο του 2022 – το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 40 ετών – και τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης μοίραζαν συμβουλές εξοικονόμησης ενέργειας από ανθρώπους που χρησιμοποιούν τζάκια, ενώ οι ημερήσιες τηλεοπτικές εκπομπές πρόσφεραν στους τηλεθεατές την ευκαιρία να κερδίσουν χρήματα για να καλύψουν τους λογαριασμούς τους.
»Ως συνήθως, ένα συστημικό πρόβλημα αντιμετωπίστηκε ως ατομική αποτυχία και οι βαθιές αιτίες συσκοτίστηκαν, αποκλείοντας κάθε πιθανότητα ο λαός να ενωθεί για να ζητήσει λογοδοσία από την κυβέρνηση».
Αυτή η «παράδοση»
Η διαμαρτυρία είναι βαθιά ριζωμένη στη γαλλική κουλτούρα. Ακόμη από τον Μεσαίωνα και τις αρχές της νεότερης εποχής, οι Ευρωπαίοι συμμετείχαν σε λαϊκές τελετές που ονομάζονταν «charivari», όπου οι τοπικές κοινότητες εξευτέλιζαν δημοσίως άτομα που κατηγορούνταν για ηθικά αδικήματα, τραγουδώντας χλευαστικά τραγούδια και χτυπώντας κατσαρόλες και τηγάνια έξω από τα σπίτια τους.
Στη Γαλλία, τα charivari απέκτησαν με την πάροδο του χρόνου όλο και πιο πολιτικό χαρακτήρα, με τα σπίτια μη δημοφιλών πολιτικών και αξιωματούχων να αποτελούν συχνά στόχο.
Από τότε, η διαμαρτυρία έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της γαλλικής δημόσιας ζωής. «Μπορούμε να εξηγήσουμε αυτή την “παράδοση” εξετάζοντας την ιστορία της Γαλλίας: τη Γαλλική Επανάσταση, την Κομμούνα του Παρισιού του 1871», λέει ο Αλέξις Πουγιάρ, ένας Γάλλος νεαρός ακτιβιστής, στο Dazed.
«Στη Γαλλία, διαμαρτυρόμαστε όποτε είμαστε λυπημένοι ή όταν είμαστε θυμωμένοι».
Κοινωνικός δεσμός
«Οι συντηρητικοί πιστεύουν ότι τα κοινωνικά κινήματα και οι διαδηλώσεις μας διαιρούν, αλλά στην πραγματικότητα ισχύει το αντίθετο, τουλάχιστον όσον αφορά τις λαϊκές διαδηλώσεις. Οι διαδηλώσεις των “κίτρινων γιλέκων”, για παράδειγμα, είχαν ως στόχο να αναδημιουργήσουν αυτόν τον κοινωνικό δεσμό μεταξύ των ανθρώπων», συνεχίζει ο Πουγιάρ.
«Η γαλλική δημοκρατία χτίστηκε πάνω σε ένα μοντέλο στο οποίο η ψήφος δεν είναι το μόνο μέσο λαϊκής έκφρασης. Μια διαδήλωση εκφράζει τη δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβερνητική πολιτική. Και λειτουργεί».
Αυτό είναι ξεκάθαρο: τον Μάιο του 1968, μια βίαιη αστυνομική καταστολή εναντίον φοιτητών διαδηλωτών πυροδότησε μια γενική απεργία και μαζική εξέγερση που οδήγησε τον Πρόεδρο Σαρλ ντε Γκωλ να εγκαταλείψει τη χώρα, το 1995 σημειώθηκε ένα κύμα τεράστιων γενικών απεργιών, που οδήγησε σε αύξηση του κατώτατου μισθού, οι «gilets jaunes» (που πήραν το όνομά τους από τη «στολή» τους, τα γιλέκα υψηλής ορατότητας) ανέκοψαν την προσπάθεια του Εμανουέλ Μακρόν να εισαγάγει έναν φόρο άνθρακα που θα επηρέαζε δυσανάλογα τους φτωχούς.
Το «φαινόμενο της ριζοσπαστικής πτέρυγας» (radical flank effect)
Οι έρευνες επιβεβαιώνουν επίσης ότι, σε γενικές γραμμές, οι διαδηλώσεις – και ιδίως οι ριζοσπαστικές – είναι αποτελεσματικές. Το «φαινόμενο της ριζοσπαστικής πτέρυγας» περιγράφει ένα φαινόμενο κατά το οποίο οι ριζοσπαστικές πτέρυγες των πολιτικών κινημάτων συμβάλλουν στην αύξηση της υποστήριξης προς τις πιο μετριοπαθείς πτέρυγες με την πάροδο του χρόνου.
Για παράδειγμα, το 1966 το 63% των Αμερικανών είχε αρνητική άποψη για τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ Τζούνιορ· το 2011, το 94% είχε θετική άποψη.
Ομοίως, αν και τα μέσα ενημέρωσης έχουν χλευάσει το κίνημα «Extinction Rebellion», η ανησυχία για το περιβάλλον έχει εκτοξευθεί στα ύψη από τις διαδηλώσεις υψηλού προφίλ που πραγματοποίησαν το 2019.
Διαβάστε επίσης: Πόσα χρήματα χρειάζομαι για να ζω ποιοτικά μετά την σύνταξη
«Δυστυχώς, η καταστολή αποδίδει», έγραψε η Ζεϊνέπ Τουφέκτσι στο The Atlantic το 2020. «Όσο γενναίοι κι αν είναι οι διαδηλωτές, ένα κράτος έχει συχνά πολύ μεγαλύτερη ικανότητα να επιβάλλει κόστος από ό,τι οι απλοί διαδηλωτές να το αντέξουν»
Η δύναμη της συλλογικής δράσης
«Ορισμένοι σχολιαστές έχουν παρατηρήσει ειρωνικά ότι δεν έχει νόημα οι Γάλλοι να βρίσκονται ουσιαστικά σε ετοιμότητα για διαμαρτυρία ανά πάσα στιγμή, όταν τα πράγματα τους πάνε καλά σε σύγκριση με όλους τους άλλους» σχολιάζει η Serena Smith στο Dazed.
«Αλλά ακριβώς γι’ αυτό τα πράγματα είναι καλύτερα στη Γαλλία – επειδή αναγνωρίζουν τη δύναμη της συλλογικής δράσης και απαιτούν αλλαγή» συμπληρώνει η Smith και φέρνει ως παράδειγμα τη δική της χώρα:
«Οι Γάλλοι δεν φορούν τα βάσανα τους σαν παράσημο τιμής, όπως συνηθίζεται στην Αγγλία. Η Λιζ Τρας δεν έκανε τίποτα άλλο από το να βυθίσει την οικονομία και να ταπεινώσει τη χώρα στη διεθνή σκηνή κατά τη διάρκεια της 44ήμερης θητείας της ως πρωθυπουργού, αλλά αμφιβάλλω αν ανησύχησε ποτέ για το ενδεχόμενο να εμφανιστεί ένας εξαγριωμένος όχλος στη Ντάουνινγκ Στριτ, ζητώντας το αίμα της».
Δακρυγόνα χωρίς λόγο
Πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι η διαμαρτυρία αποτελεί προνόμιο. Στοιχεία του Υπουργείου Εσωτερικών έχουν δείξει ότι οι μαύροι έχουν πέντε φορές περισσότερες πιθανότητες να υποστούν χρήση βίας από την αστυνομία σε σχέση με τους λευκούς στην Αγγλία και την Ουαλία, και επτά φορές περισσότερες πιθανότητες να υποστούν χρήση ηλεκτροσόκ.
Επιπλέον, το Νομοσχέδιο για τη Δημόσια Τάξη επιδιώκει να παραχωρήσει στην αστυνομία ευρύτερες εξουσίες για την καταστολή των «αντάρτικων» τακτικών διαμαρτυρίας, καθώς και ευρύτερες εξουσίες ελέγχου και έρευνας για την αποτροπή διαδηλώσεων.
Η αστυνομική βία είναι κάτι που έχει βιώσει ο Αλέξις Πουαγιάρ και στη Γαλλία: «Στο Παρίσι, την περασμένη Κυριακή, σύντροφοί μου περικυκλώθηκαν από αστυνομικούς, οι οποίοι τους έριξαν δακρυγόνα χωρίς λόγο».
Η απώλεια της νομιμότητας
«Δυστυχώς, η καταστολή αποδίδει», έγραψε η Ζεϊνέπ Τουφέκτσι στο The Atlantic το 2020. «Όσο γενναίοι κι αν είναι οι διαδηλωτές, ένα κράτος έχει συχνά πολύ μεγαλύτερη ικανότητα να επιβάλλει κόστος από ό,τι οι απλοί διαδηλωτές να το αντέξουν».
Όμως η «εξουσία» δεν αφορά μόνο την ικανότητα μιας κυβέρνησης να κάνει ό,τι θέλει. «Η νομιμότητα, όχι η καταστολή, είναι το θεμέλιο μιας ανθεκτικής εξουσίας.
»Η απώλεια της νομιμότητας αποτελεί τη σημαντικότερη απειλή για τις αρχές, ειδικά στις δημοκρατίες, διότι οι αρχές μπορούν να κάνουν μόνο τόσα και για τόσο καιρό για να διατηρήσουν την εξουσία υπό τέτοιες συνθήκες», συνεχίζει η Τουφέκτσι.
Γιατί όπως λέει ο Αλέξις: «Η διαμαρτυρία είναι ένας τρόπος να δείξεις ότι δεν παραδόθηκες, ότι εξακολουθείς να πιστεύεις ότι ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός».
